SHIV'AH.

Bellow, too, is convinced that to have a conscience is, after a certain age, to live permanently in an epistemological hell. The reason his and Dostoevsky's heroes are incapable of ever arriving at any closure is that they love their own suffering above everything else. They refuse to exchange their inner torment for the peace of mind that comes with bourgeois propriety or some kind of religious belief. In fact, they see their suffering as perhaps the last outpost of the heroic in our day and age." --Charles Simic in New York Review of Books, 31 mei 2001

Een stukje didactiektactiek: Op de middelbare school was ik zo'n berekenende leerling die doorhad dat als je iets van James Joyce op je lijst zette bij Engels, dat dit Verbluffende Tijdloze Literaire Meesterwerk © (hierna te noemen VTLM©) dan als een soort zwart gat alle aandacht van de andere boeken vandaan zou zuigen, zodat je vrijwel het gehele mondeling aan dat ene boek kon wijden. Hoe kundig en geroutineerd de leraar ook een bruggetje probeerde te maken naar één van de andere boeken (die je natuurlijk niet had gelezen), je kon moeiteloos het gespreksonderwerp weer terugbuigen naar het VTLM©, want de leraar was verslingerd aan Joyce en jij wist dat.

(Bij leraren Nederlands werkt Reve meestal wel, met een klein aantal gevaarlijke uitzonderingen. Begin om dit te controleren eens uit jezelf over Mulisch - als de leraar je alvorens te antwoorden een korte, verward-strenge blik toewerpt dan weet je dat het goed zit: rennen naar de bieb om De Avonden te scoren, dus. Geschiedenisdocenten zijn minder dogmatisch, maar controverse scoort eigenlijk altijd. Tip: Nietszche, de Koran of Mein Kampf.)

Dus ik moet toegeven, toen ik braaf Saul Bellow 's Seize the Day aankruiste was dat aanvankelijk puur bedoeld als literaire opvulling: oneerbiediger kan bijna niet, maar Bellow was de schoudervulling in mijn boekenlijst. Ik bedoel, welke zestienjarige wil er nou lezen over een zure vent in een midlifecrisis? Maar ik werd snel meegesleurd: Bellow was diepzinnig en grappig tegelijk, diep tragisch en toch hoopgevend, en vertelde over een Amerika waarvan ik toen nog niet wist dat het bestond - een Amerika dat ik niet op tv had gezien. Waar Thompson de ballon van de American Dream met een bazooka uit de lucht schoot, liet Bellow langzaam de (gebakken) lucht er uit lopen, vulde hem met helium en keek vroom toe hoe hij uit het zicht zweefde, voor altijd buiten bereik van de gewone man. "Seize the Day" werd gemakkelijk een favoriet, en ik heb mooi m'n mondeling ermee vol geluld. Een negen.

Maar belangrijker nog: Bellow leerde mij iets simpels maar onwaarschijnlijk belangrijks (waarvan ik overigens vermoed dat alleen joden het echt begrijpen): dat de pijn nooit zal ophouden, en dat je daarnaar ook niet hoeft te streven. Bedankt en vaarwel, mister Bellow.

Ook bij: wim de bie metafilter