FUCKABEES.
Doen wij wel genoeg aan levensbeschouwing samen, lieve lezer? Ik deel met u een e-mail aan een vriendin, over Anton LaVey en I ♥ Huckabees.
"Dus. Is alles nou verbonden in de "blanket" of is er alleen "cruelty, manipulation, meaninglessness"? Zoals ik zei is (een vorm van) boeddhisme het enige waarmee ik de leegte van het immer op de loer liggende nihilisme kan opvullen. Ironisch genoeg voelt dat dan weer laf: het (pseudo-)Zen-koan "When you get the blanket thing you can relax because everything you could ever want or be you already have and are." van Bernard is dan wel geruststellend, maar Catherine is sexy.
(Freudiaans gezien zijn Bernard en Vivian misschien wel je ouders (het dekentje is een symbool!), en is Catherine een ongrijpbare maar onweerstaanbare fuck buddy. Al weet ik niet of de oude Oostenrijker die terminologie zou hebben gehanteerd.)
"The woods are hopeless. Don't waste your time, they will be destroyed. [...] The universe is a lonely place, a painful place. This is what we can share between us, period." Maar dit is dan weer de val van het nihilisme: als het gevecht tegen de vergankelijkheid tijdverspilling is, wat is dan de zin van datgene met elkaar delen? Nihilisme is aantrekkelijk maar - jawel - inherent hypocriet. In een notendop: what's the point of being sexy?
Wellicht dat dit ook mijn - niet zozeer ideologische maar vooral pragmatische - probleem met (LaVeyiaans) satanisme illustreert: het benadrukken en vieren van de instincten is m.i. een Goed Ding. Maar we zijn geëvolueerd tot organismen met een ongeëvenaard niveau van bewustzijn en vermogen tot perceptie, analyse, expressie en moraliteit (Dawkins!), en dan een beetje blijven hangen bij die (toegegeven, leuke) instincten lijkt me dan het levensbeschouwelijke equivalent van een plasmatelevisie kopen en hem enkel gebruiken om naar "De Gouden Kooi" op Talpa te kijken, of hoe die zender deze week ook heet.
Kijk, fundamenteel individualisme, daar kan ik me prima in vinden. LaVey heeft zijn visie hierop duidelijk van Nietszche geërfd; en saillant is dan dat de norse Duitser het overwinnen van nihilisme (bij het ontbreken van geloof in een comfortabele godheid) als een belangrijke stap zag op weg naar het worden van een Übermensch. Je moet je eigen pad in het leven banen; dat lijkt me een waarheid als een koe.
Maar dan, de Gulden Regel. Wat is er met Kant gebeurd? "Behandel anderen zoals je zelf behandeld zou willen worden" wordt ineens "Behandel anderen zoals zij jou behandelen"? WTF LaVey? Natuurlijk word ook ik omringd door onuitstaanbare tijd- en energieverspillers ("psychic vampires", zo je wilt) -
In my life
Why do I give valuable time
To people who don't care if I live or die?
- The Smiths, "Heaven Knows I'm Miserable Now"
- maar het gebrek van deze houding dient zich, me dunkt, welhaast onmiskenbaar aan. Om het oude filosofische gedachtenexperiment aan te grijpen: wat nou als iederéén dit uitgangspunt zou hanteren? Laten we in het voordeel van LaVey zelfs aannemen dat iedereen elkaar in beginsel "goed" zou behandelen. Dan nog zou het kleinste misverstand afbreuk doen aan de positieve houding van een ander, daarmee een onomkeerbare negatieve spiraal in werking zettend. Je moet wel van een welhaast bovenmenselijk communicatievermogen van mensen in het algemeen uitgaan om dit egocentrisch-utopisch fantasietje een serieuze kans te gunnen. (Daarbij komt nog dat mensen toch een eindige hoeveelheid "positieve energie" of liefde of hoe je het ook wil noemen ter beschikking hebben: raakt deze uitgeput, dan treedt de spiraal ook in werking.)
Ik ben niet alleen. Christus' Bergrede volgens Mattheus (7:15): "Behandel anderen dus steeds zoals je zou willen dat ze jullie behandelen." Mohammed's Afscheidsrede (An-Nawawi Hadith 13): "Niemand van jullie is een gelovige tenzij hij zijn naaste toewenst wat hij zichzelf toewenst." In het jodendom zei Hillel ook iets soortgelijks: in Tobit (4:15) staat "Kind, heb acht op uzelf in al uw werken, en zijt voorzichtig in al uw omgang, en doe niemand hetgeen hij haat." Amusant genoeg onmiddelijk gevolgd door "Drink geen wijn tot dronkenschap, en laat geen dronkenschap met u reizen op uw weg." Om van de oosterse levensbeschouwingen nog maar te zwijgen: (ethische) wederkerigheid lijkt mij het hele punt van dharma en karma. En Greg.
Niet dat een meerderheidsargument zou moeten leiden tot het uitsluiten van een derde gedachte, uiteraard (leve de wetenschap!): maar één en ander illustreert, in mijn visie, hoe LaVey niet zozeer een oprechte levensbeschouwing lijkt te poneren maar vooral gewoon lekker tegendraads wil zijn. Geen wonder dat satanisme zo populair is onder pubers.
Wat overblijft is - zoals altijd - de godsvraag. LaVeyiaans satanisme is hierin internalistisch, in contrast met van de externe godsbeleving van de Abrahamische religies (christendom, jodendom, islam): dit strookt met humanisme en boeddhisme, en dat bevalt me prima. [Noot aan de lezer: in tegenstelling tot wat vaak verondersteld wordt is Satan in het satanisme geen godheid. Het vereren van de duivel wordt zelfs gezien als een verkapte vorm van christendom-achtige godsverering.] Echter. Het gaat zover dat ik werkelijk zou moeten zeggen "Ik ben mijn eigen god" en dat werpt zowel een metafysisch als een logisch probleem op. De eerste eerst: ik heb mezelf simpelweg niet op deze planeet gezet. Ik begrijp dat we hierin niet uitgaan van een scheppende god, maar ik kan me toch niet onttrekken aan de gedachte dat ik wel een zeer gebrekkige basis zou hebben voor zelfaanbidding als ik, ondanks mijn verwoede pogingen, toch wel héél weinig weet over de wereld, het heelal en de zijnsvraag.
Dan het logische probleem: je eigen god zijn is inherent paradoxaal. Goed, zelfbeschikking is een groot goed en ook een humanistisch grondbeginsel, maar van zelfaanbidding kan enkel sprake zijn bij een absolute vrije wil, en die is er niet, mijns inziens. De paradox uit zich zodoende als een vorm van "Wie bewaakt de bewakers?": als ik werkelijk soeverein ben, en ik bega een daad die niet strookt met mijn visie op moraliteit en/of zelfbeschikking, ben ik hiervoor dan aansprakelijk?
I could hang myself for treason.
For I am my own damn god!
- Modest Mouse, "This Devil's Workday"
Al met al presenteert LaVey een aantal vermakelijke gedachtenexperimenten, maar niet meer dan dat: zijn waardensysteem kan alleen werken in een hypothetisch vacuüm, en in de wereld van alledag blijft slechts een zelfgenoegzame utopie over die misschien leuk is om mee te spelen voor mensen die niet zo diep over de werkelijkheid willen hoeven nadenken.
Wat mij betreft hebben zowel het maffe echtpaar Jaffe als de geile Catherine gelijk: ik denk dat alles verbonden is en dat de dingen nu eenmaal zo zijn, maar ik kan me niet losmaken van mijn verlangens en dat verlang (heh) ik ook niet. Uiteindelijk is alles ook zinloos maar dat moeten we vergeten; en vergankelijk maar daartegen moeten we vechten. Dylan Thomas dient zich aan:
Do not go gentle into that good night,
Old age should burn and rave at close of day;
Rage, rage against the dying of the light.
- Dylan Thomas, "Do not go gentle into that good night".
En dan, de keerzijde:
Despite all my rage I am still just a rat in a cageMaar daar moeten we maar gewoon niet al te vaak aan denken."
- Smashing Pumpkins, "Bullet with Butterfly Wings"
Wordt mogelijk vervolgd.
Labels: antonlavey, boeddhisme, everythingistheblanket, film, filosofie, huckabees, ihearthuckabees, levensbeschouwing, religie, satanisme, schaamtelozecitaten
LOST IN TRANSLATION.
