HELMEN OP.

De nieuwe Blogger is hier, lieve mensen, en ik ben aan het experimenteren. Helmen op dus, want er kan wel eens iets van het plafond af vallen.

ANGLO-SAXONS AT THE DISCO.

Het is een waarheid als een koe: youth is wasted on the young. Maar hoe klínkt jong zijn, en hoe klinkt het als iemand het wél kan waarderen?

De vergelijking dient zich bijna wanhopig aan, en ik zal hem dan maar meteen uit de weg ruimen: vijf jaar geleden sprak Mike Skinner (als The Streets) rechtstreeks tot de harten van éénieder die jong was, in West-Europa leefde, en wel eens een joint had gedraaid of een spelcomputer had beroerd. Original Pirate Material (2002) was een meesterwerk sui generis, en één van de beste platen van deze eeuw.

Maar laat de vergelijking daar ophouden, godzijdank. Het zit zo. Jamie T heeft een nieuwe basgitaar. Maar goed ook, want anders zou hij ons allemaal overhoop schieten met het pistool waaraan hij zijn spaargeld anders zou hebben besteed. Nu zingt hij met zijn bezopen vrienden de gospel van het viersnarige instrument. En dat is nog maar het begin.

Wat volgt is een eclectische barrage die wat taal betreft alleen maar in clichés te vatten is: respect voor klassiekers, geen respect voor stijlgrenzen, crossover te over, jeugdige levenslust.

Goed, nog even de vergelijking dan. De kwaliteiten die Mike Skinner verhieven tot genie - voordat hij zich verloor in zelfgenoegzame conceptalbums en met wodka zwaaien tijdens Lowlands - waren vooral zijn zeer directe spreektaalteksten en een geluid dat zowel een parodie op het toen hippe UK Garage was als een samenvatting ervan, onderwijl gewiekst leentjebuur spelend bij min of meer verwante stijlen als reggae en mainstream hiphop.

Welnu, de directe aanspreekvorm, die deelt Jamie wel met Mike. Maar waar Mike ophoudt met een tekstuele knipoog naar Craig David pakt Jamie het concept van de crossover, schopt het in tweeën en denkt er geen seconde langer over na. Want om een postmoderne dooddoener te recyclen: wat doen genres er ook toe, tegenwoordig? Bij nadere beluistering wordt het klinkklaar dat de praat-zing-rap vrijwel het enige kenmerk is dat Jamie T gemeen heeft met The Streets. En misschien dat we er nu eindelijk over op kunnen houden.

Want Jamie, die luistert liever naar The Clash, Joy Division en The Specials, als we zijn eigen muziek op oorwaarde mogen beoordelen. Eén en ander getransponeerd naar 2007, natuurlijk; soms slick en dan weer lo-fi slaapkamerstijl.

Hetgeen al saillant wordt na het frivole openingsstuk over de nieuwe basgitaar: bij opening klinkt "Salvador" als een kokette zwanenzang waar Guillemots nog een puntje aan zouden kunnen zuigen, maar binnen de kortste keren verwordt het met het binnenkomen van de drums tot een gitaardansnummer waar Franz Ferdinand of Bloc Party dan bijvoorbeeld weer niet vies van zouden zijn. "Bang bang, Anglo-saxons at the disco", inderdaad.

Wat volgt is "Calm Down Dearest", een portret-onder-invloed dat in eerste instantie doet denken aan - de laatste keer, echt! - "Too Much Brandy" van The Streets, maar waar Mike Skinner naar Amsterdam ging gaat Jamie gewoon de dansvloer op. Bovendien zijn daar een Fender Rhodes (sample, maar toch) en een heus refrein. Om niet te spreken van hevig gesnuif in de microfoon.

In het akoestische "Back in the Game" klinkt onze jonge hond uit Wimbledon als een jonge Dylan die Arctic Monkeys covert, en alleen dat lijkt me al een Brit Award waard. Het begin en eind van "Operation" herinneren me eraan dat Jamie veelvuldig gebruik maakt van korte spraakfragmenten tussendoor, a la Jens Lekman; dit versterkt de terloopse vibe, ook al kun je er geen flikker van verstaan. De indiepopgitaren van dit lied en het mantra "all thriller no filler" verheffen dit lied al tot vaste prik bij BBC Radio 1, als ze daar het lied dat erop volgt ooit zat zijn, tenminste.

Want in zekere zin is "Sheila" toch Jamie T's proudest moment. De reeks grootsteedse portretten van het reilen en zeilen van doodnormale mensen klinkt op het eerste gehoor als een aflevering van EastEnders, ondersteund door drumloops, contrabas-samples en hypnotische synths en strijkers. Echter, in tegenstelling tot het eeuwige drama rond Albert Square worden de figuren in dit lied gechroniqueerd door een minstreel die er echt wat bij voelt. Doet het ook nog goed in de pub, wat wil je nog meer.

(Nu ik erover nadenk doet "Sheila" nog het meest denken aan het onnavolgbare "Two Pints of Lager and a Packet of Crisps", het intens komische geesteskind van één van mijn helden, Susan Nickson, die haar ervaringen met een klein stadje ergens in een hoek van Engeland met succes in sitcomvorm goot.)

Eerlijk is eerlijk, dieptepunten zijn er ook. Het vermoeden mag bestaan dat Jamie zijn slaapkamer wellicht wat gehaast heeft verruild voor een contract met Virgin, en de auditieve aanwijzingen zijn er. Dat "Dry Off Your Cheeks" weelderig in ruis baadt is tot daaraan toe, maar de één of andere boerenkinkel die ver op de achtergrond iets onverstaanbaars roept zorgt dat dit lied toch vooral een verdwaalde niet-voor-publiekdemo lijkt. Waarom, in godsnaam?

Daarna komt het niet meer goed. Het prettig aan ADHD lijdende "If You Got the Money" heeft dan wel een Inner Circle-sample en teksten als "Mama still wants you home for supper", en "Alicia Quays" heeft een geestige titel, maar na het magistrale "Sheila" is het album toch iets te duidelijk over zijn hoogtepunt heen, en lijkt het mantra van "Operation" toch gelogen: dit is opvulmateriaal.

Jammer, en dit laat de luisteraar dan ook achter met twee gedachten. Enerzijds kan ik me niet onttrekken aan de gedachte dat Jamie met enige haast wat radiogeile tracks heeft neergeplempt om zijn meerderen in maatpak te plezieren. Anderzijds blijft staan dat Jamie T een plaat heeft gemaakt die niet alleen uniek is maar die ook veel mensen aan zal spreken.

Ach, zong Badly Drawn Boy niet "Songs are never quite the answer, just a soundtrack to a life"? De film waaronder deze plaat klinkt, daar wil ik best deel van uitmaken. Op z'n minst maakt deze plaat dat ik weer eens dronken wil worden in Londen, en dat is een pluim waard.

Jamie T - Panic Prevention [2007].

NAR 'T RAADSLID.

Gezien het feit dat het hippe boemeltje tussen Agga, Roffa en Zoetka bezweken is onder haar eigen vooruitstrevendheid en voorlopig stilstaat bij haar eigen stilstand lijkt het me gepast dat ik U, lieve lezer, trakteer op een traditionele anagrammatische lijnennetkaart.

Klikt u: Anagram, Origineel
Zie ook het magistrale Edammer thermostaten-etswerk van mijn muze, Marten "ik ken mijn weerga niet" Hoepla. Ook is daar de oorsprong van deze rage (inmiddels verwijderd op last van de machten die zijn).

(O, en zeg even hardop: "Snorkel de Rijnbeer!". Is leuk om te doen.)

Mailen jullie Cory en Xeni even?

DAPPERSTRAAT REVISITED.

Door een curieuze loop der dingen werd ik de afgelopen week meerdere malen herinnerd aan één van de grootste gedichten uit de geschiedenis van de Nederlandse taal:

DE DAPPERSTRAAT

Natuur is voor tevredenen of legen.
En dan: wat is natuur nog in dit land?
Een stukje bos, ter grootte van een krant,
Een heuvel met wat villaatjes ertegen.

Geef mij de grauwe, stedelijke wegen,
De'in kaden vastgeklonken waterkant,
De wolken, nooit zo schoon dan als ze, omrand
Door zolderramen, langs de lucht bewegen.

Alles is veel voor wie niet veel verwacht.
Het leven houdt zijn wonderen verborgen
Tot het ze, opeens, toont in hun hogen staat.

Dit heb ik bij mijzelven overdacht,
Verregend, op een miezerigen morgen,
Domweg gelukkig, in de Dapperstraat.

Prompt hervond ik ook de Dapperstraatvariaties, waarin o.a. een aantal zeer amusante herschrijvingen van de hand van Gerrit Komrij zijn opgenomen. Echter was daar ook weer die vervelende Engelse vertaling door ene Sakaama en ene Atmo, die altijd een doorn in mijn oog is geweest. Hun namen Googlen levert enkel deze vertaling op - dus vraag me niet wie ze zijn - maar een magistraal gedicht als dit verdient toch eenvoudigweg beter.

Vergeef me dus de arrogantie, maar hier volgt mijn bescheiden poging. Vooraf: ik begrijp dat vertaalde gedichten veelal niet trouw zijn aan rijm en metrum maar slechts de inhoud vertegenwoordigen. Maar ik was nou toch bezig. Dus, met voetnoten:

DAPPERSTRAAT¹

Nature is for the empty or satisfied.
Then: what still is nature in this land?
Woodlands, as a postage stamp² as grand
A hill with some villas³ stuck onto its side.

Give me the sorry, sullen⁴ urban drives⁵,
The embankments cinched onto city streets⁶,
The clouds, never fairer than when they fleet,
Framed by attic windows, across the sky.

All is much to those who don't expect.
Life hides its wonders, 'til without warning
It reveals them, exalted, off the bat⁷.

And this to myself I did reflect,
Rain-drenched⁸, on a miserable morning⁹,
Heedlessly happy, on Dapperstraat.

1. Sakaama & Atmo gaan voor "The Dapperstraat"; doorgaans gebruikt men in het Engels geen lidwoord voor straatnamen, en dit komt op mij dan ook over als een wat gedwongen vorm.
2. "Postage stamp" werd ook gebruikt in de versie van Sakaama & Atmo. Jammer dat "krant" niet behouden blijft, maar postzegel lijkt mij een waardig, zij het iets sterker, equivalent.
3. Ik kan eenvoudigweg niet begrijpen waarom Sakaama & Atmo het transparante "villas" schuwden. Weliswaar wordt "villa" in sommige opzichten anders gebruikt in het Engels dan in het Nederlands, maar voor deze specifieke toepassing lijkt dit woord mij absoluut correct en terzake.
4. "Grauw" vervangen door "grey" schiet wat mij betreft tekort, betekenisgewijs. "Sullen" dekt de lading én allitereert mooi met "city", maar dat werd al gebruikt in de volgende regel. Echter, om aan het metrum te voldoen werd "sullen" aangevuld met het al even deemoedige (en ook allitererende) "sorry".
5. Glad ijs: "Street" is niet hetzelfde als "weg", maar het dichterbij liggende "drive" roept bij veel lezers Amerikaanse associaties op. Een goede vertaling is cultuurneutraal, me dunkt (ik zag ooit een Brits-Engelse "vertaling" van The Catcher in the Rye - waarom in godsnaam!?), dus vooruit.
6. Wellicht de moeilijkst te vertalen regel: "De'in kaden vastgeklonken waterkant" is wel zo'n weelderig allitererende en beeldende zinsnede dat vertaling ervan een flinke opgave is. Sakaama & Atmo gaan om mijns inziens onverklaarbare redenen voor "moored": "vastgeklonken" roept immers een heel ander beeld op dan een bootje dat aangemeerd ligt. De gedeelde beginletter van "cinched" en "city" en de alliteratie tussen "city" en "streets" lijkt mij dan ook een redelijk compromis.
7. "Off the bat" is duidelijk een Amerikanisme (oorspronkelijk een honkbalmetafoor), maar elke vertaling is een "vercultuuring", en het dekt de lading, me dunkt.
8. "Downpoured" is een voorbeeld van verbing, en zeker geen standaard gebruiksvorm; recentelijk wordt het echter steeds vaker gebruikt als werkwoord. Leek me passend. UPDATE 2007-01-25: Meh. Ik wist wel dat ik hierop terug zou komen. "Downpoured" is een fijne moderne gebruiksvorm, maar daarmee een stijlbreuk. Bovendien toont het niet het object van dat verregenen, namelijk de ik-figuur. Bij deze veranderd in "rain-drenched".
9. "Miezerige morgen" is venijnig: het allitereert, en heeft de tweeledige connotatie "regenachtig" en "treurig". "Miserable" is een vaker voorkomend woord dan "miezerig", maar leek mij de enige oplossing.

J.C. Bloem, begraven te Paasloo. Zachtjes knetteren de letteren. Bedankt voor uw aandacht.